ਕਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਚਾਓ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਕਲਿਕ ਕਰੋ
Fri. Jun 5th, 2020

ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤਰ

ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤਰ

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਕਈ ਸੰਕਰਮਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਸਰਦੀ ਜਾਂ ਫਲੂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਏੰਟੀਬਾਔਟਿਕਸ ( Antibiotics ) ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਏੰਟੀਬਾਔਟਿਕਸ ਜੇਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਮਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਟਰੀਟਮੇਂਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਅਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿੱਚ ਦਾ ਫਰਕ ਦੱਸਾਂਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸੱਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਣਗੇ ਕਿ ਏੰਟੀਬਾਔਟਿਕਸ ਕਿੱਥੇ ਕਾਰਗਾਰ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ।

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ( Bacteria )
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਕਈ ਸੰਕਰਮਣ ਯਾਨੀ ਕਿ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬੈਕਟੀਰੀਆ ( Bacteria ) ਛੋਟੇ ਸੂਕਸ਼ਮਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਏਕਲ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ( single cell ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਵਿਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਵਿਧਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਲੱਗਭੱਗ ਹਰ ਕਲਪਨੀਯ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਕੇਵਲ ਕੁੱਝ ਹੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਰੋਗਜਨਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ( Pathogenic Bacteria ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਇਰਸ ( Virus )
ਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸੂਕਸ਼ਮ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਵਿਧ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਵਾਇਰਸ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ( Parasitic ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਹ ਨਾਨ ਲਿਵਿੰਗ ਹੁਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਜਾਂ ਆਰ.ਐਨ.ਏ. ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜੀਵਤ ਜੀਵ ਦੀ ਲੌੜ ਹੁਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਜਾਂ ਊਤਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ( require living cells or tissue to grow ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਇਰਸ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ( Cells ) ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਘਟਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਕਰਣ ਲਈ ਵਰਤੋ ਕਰ ਸੱਕਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਵਾਇਰਸ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ( Host Cells ) ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੈ।

ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾ ਫਰਕ

ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ
ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਏਕਲ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਵਾਲੇ ਸੂਕਸ਼ਮਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਅੰਤੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਉਹ ਗੁਡ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਹਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣੇ ਅਤੇ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਣੁਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਿਰਫ 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ?
ਕਈ ਜੀਵਾਣੁ ਸੰਕਰਮਣ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂੱਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹੋ ਸੱਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ :
– ਸਥਾਪਤ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ।
– ਕਿਸੇ ਸਥਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ ਯੋਨ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਥਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ ਖੰਘ ਦਾ ਜਾਂ ਛੀਕ ਦਾ ਹੈ।
– ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਤੱਕ ਸੰਚਰਣ
– ਦੂਸਿ਼ਤ ਸਤਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਣਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਰਵਾਜਾ ਜਾਂ ਨਲ ਦੇ ਹੈਂਡਲ
– ਚਿਹਰੇ, ਨੱਕ ਜਾਂ ਮੁੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਤੋਂ
– ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂੱਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜੀਵਾਣੁ ਸੰਕਰਮਣ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਟ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਵੀ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੂਸਿ਼ਤ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਕਰਮਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਝ ਆਮ ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਏੰਟੀਬਾਔਟਿਕਸ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੈਂ ਖ਼ਰਾਬ ਗਲਾ, ਟੀਬੀ, ਸੁੱਕੀ ਖੰਘ, ਮੂਤਰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ, ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਮੈਨਿੰਜਾਇਟਿਸ ਅਤੇ ਲਾਇਮ ਦੀ ਰੋਗ।

ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਰਦਾ ਹੈ ?
ਬੈਕਟੀਰਿਅਲ ਸੰਕਰਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਇਰਲ ਸੰਕਰਮਣ ਵੀ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂੱਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸੱਕਦੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ
– ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਇਰਲ ਸੰਕਰਮਣ ਹੈ
– ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਸੰਕਰਮਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ
– ਦੂਸਿ਼ਤ ਸਤਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਣਾ
ਆਮ ਵਾਇਰਲ ਇੰਫੇਕਸ਼ਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ ?
ਵਾਇਰਲ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ :
ਇੰਫਲੁਏਂਜਾ, ਸਧਾਰਣ ਜੁਖਾਮ, ਵਾਇਰਲ ਆਂਤਰਸ਼ੋਥ, ਚੇਚਕ, ਖਸਰਾ, ਵਾਇਰਲ ਮੈਨਿੰਜਾਇਟਿਸ, ਮਨੁੱਖ ਇੰਮਿਊਨੋਡਿਫਿਸ਼ਿਏੰਸੀ ਵਾਇਰਸ, ਵਾਇਰਲ ਹੇਪੇਟਾਇਟਿਸ, ਜੀਕਾ ਵਾਇਰਸ।
ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਇਹੋ ਦਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਦਿਸ ਹੈ ਕਿ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ।

ਡਾ: ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਡਾ: ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਰਾ
ਸੱਦਭਾਵਨਾ ਮੈਡੀਕਲ ਤੇ ਹਾਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਓਟ
ਪਟਿਆਲਾ 2147001
ਮੋ: 9815200134, 9815379974

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: